دولت در مقابل فشارها؛ نامه عارف به پزشکیان پاسخی به منتقدان یا شروعی جدید؟

سرویس سیاسی بانگ دنا : در حالی که طی هفته‌های اخیر فشارهای سیاسی و رسانه‌ای بر دولت چهاردهم به اوج خود رسیده است، انتشار نامه محمدرضا عارف به مسعود پزشکیان ابعاد تازه‌ای از استراتژی دولت برای مدیریت این وضعیت را نمایان کرد. معاون اول رئیس‌جمهور در این نامه، ضمن قدردانی از سخنرانی مقتدرانه رئیس‌جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل، بر «تجدید عهد» اعضای دولت برای ایستادگی در برابر چالش‌ها تأکید کرد.

این نامه که بسیاری از تحلیلگران آن را پاسخی غیرمستقیم به منتقدان دولت می‌دانند، تلاشی برای تثبیت رویکرد «وفاق ملی» در برابر جریاناتی است که به دنبال ایجاد شکاف در بدنه مدیریتی کشور هستند.

تحلیل کوتاه: آیا این نامه، پیامِ «تغییر آرایش سیاسی» دولت است؟

«تیتر انتخابی ما درباره “پاسخ به منتقدان یا شروعی جدید”، ریشه در متن این نامه دارد. نامه محمدرضا عارف به رئیس‌جمهور، بیش از آنکه یک مکاتبه اداری باشد، نوعی «بیانیه وفاق» در میانه میدانِ فشارهای سیاسی است. دولت چهاردهم با برجسته کردن سه رکن «مردم، نیروهای مسلح و دولت»، در واقع به منتقدان تندرو پیامی شفاف مخابره کرده است که این ترکیب، تحت تدابیر رهبری، شکست‌ناپذیر است.

اما آیا این یک شروع جدید است؟ به نظر می‌رسد دولت با عبور از فضای پرالتهابِ حضور در سازمان ملل، قصد دارد «تاب‌آوری» را از یک مفهوم انتزاعی به «اقتصاد مولد» و «رفاه» تغییر دهد. این نامه نشان می‌دهد معاون اول رئیس‌جمهور، نقش “سپر دفاعی” را برای کابینه ایفا کرده و سعی دارد با ایجاد یک جبهه متحد، فشارهای سیاسی را به فرصتی برای تثبیتِ سیاست‌های توسعه‌ای دولت تبدیل کند. به عبارت دیگر، دولت دیگر نه تنها در موضع دفاعی نیست، بلکه با ادبیات “زانو نزدن”، در حال تعیین قواعد بازی جدید در زمین سیاست داخلی است.»

متن کامل نامه محمدرضا عارف به رئیس‌جمهور به شرح زیر است:

به نام خداوند قادر و متعال

جناب آقای پزشکیان

ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران

با سلام و احترام؛

سخنرانی مقتدرانه، حکیمانه و پرصلابت جنابعالی در هشتاد‌و‌یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد را با دقت، غرور و افتخار دنبال کردم. سخنانی عزتمندانه، مقتدرانه و صلح‌طلبانه که به‌عنوان نماینده شایسته ملت بزرگ ایران، مواضع اصولی و حق‌طلبانه کشورمان را در عرصه بین‌المللی طنین‌انداز کرد. بر خود فرض دانستم به نمایندگی از همکارانم در دولت، قدردانی صمیمانه خود را از این حضور تاریخی ابراز داشته و بر عهد خویش برای خدمت به این مردم، پیمانی دوباره ببندیم.

آنچه در این سخنرانی برای همکارانتان در دولت بیش از هر چیز برجسته و الهام‌بخش بود، نه صرفاً محتوای دیپلماتیک آن، بلکه روحی بود که در پس هر جمله‌اش جاری بود: روح وفاق، صداقت، اقتدار، صلح‌طلبی و مقاومت. ادای احترام هوشمندانه جنابعالی به مقام والای رهبر شهیدمان و شهدای مظلوم میهن بر بلندای تریبون سازمان ملل، نشان داد که راه شهدا و مکتب مقاومت، قطب‌نما و سرلوحه دست‌ناخوردنی این دولت است. تصریح جنابعالی مبنی بر اینکه «تا آخرین نفس در دفاع از ایران عزیز، سرزمین مادری‌مان، خواهیم ایستاد» را نه یک شعار سیاسی، که بازتاب صادقانه باور جنابعالی و راهی می‌دانیم که در این دوران پرفرازونشیب، با پایبندی به گفت‌و‌گو، صداقت و پرهیز از تفرقه پیموده‌ایم.‌

می‌دانیم و باور داریم که تاب‌آوری بی‌بدیل ایران در برابر یکی از سنگین‌ترین آزمون‌های تاریخ معاصر و فشار‌های همه‌جانبه، محصول تصادف نیست. این تاب‌آوری بر سه ستون استوار است که سخنرانی جنابعالی به‌روشنی به آنها اشاره داشت:

۱. رشادت و حضور مردمی که به تعبیر خودتان «قدرت ما» هستند؛

۲. جانفشانی و هوشمندی نیرو‌های مسلح که در برابر ناجوانمردانه‌ترین حملات از میهن دفاع کردند؛

۳. مجاهدت دولت در پشتیبانی همه‌جانبه از پایداری ملی و مدیریت هوشمندانه زیرساخت‌ها و خدمات در شرایط سخت.

عبارت ماندگار «به ما ضربه زدند، اما زانو نزدیم» روایت دقیق همین سه ستون در کنار هم است.

در این میان، جنابعالی با تبیین دقیق دکترین دفاعی ایران نشان دادید که قدرتمندی ما برای بازدارندگی و صیانت از تمامیت ارضی است، نه تجاوز؛ و با افشای استاندارد‌های دوگانه مدعیان حقوق بشر، این پیام شفاف را به جهان مخابره کردید که ایران مقتدرانه از جنگ نمی‌هراسد و از مذاکره عزت‌مندانه نیز نمی‌گریزد.

اما آنچه این ابعاد را به یکدیگر متصل کرد و به تاب‌آوری ملی تبدیل ساخت، راهبرد وفاقی بود که جنابعالی فراتر از اختلافات جناحی و سیاسی، مظلومانه ولی با تمام وجود برای آن ایستادید. در روزگاری که کشور‌ها زیر فشار بحران دچار شکاف داخلی می‌شوند، این دولت فراتر از برخی کم‌لطفی‌ها و تفاوت دیدگاه‌ها، راه انسجام همه جریانات و نیرو‌های کشور را در پیش گرفت؛ انتخابی شجاعانه، تاریخی و‌مسئولانه. چرا که وفاق‌سازی در روزگار سخت جنگ و ترور و تحریم و محاصره، بسیار دشوارتر از ایجاد وفاق در روزگار صلح است.

همچنین جمله جنابعالی که «صلحی که برای همه نباشد صلح نیست و عدالتی که شامل همه نشود عدالت نیست» را فراتر از یک موضع در سیاست بین‌الملل، تجلی همان نگاه فراگیرانه‌ای می‌دانم که به داخل کشور نیز تسری یافته است و این سخن که «تهدید ملت ما را منسجم‌تر می‌کند» را در تعامل گسترده‌ام با اقشار مختلف مردم، با تمام وجود لمس کرده‌ام.

به‌عنوان معاون اول جنابعالی، ضمن اعلام حمایت کامل و قاطع از مواضع مقتدرانه، هوشمندانه و افتخارآمیزتان، به همراه تمامی همکارانم در هیئت دولت تصریح می‌نماییم که تحت مدیریت و راهبری جنابعالی و در چارچوب رهنمودها، اوامر و سیاست‌های کلان ترسیم‌شده از سوی رهبر حکیم انقلاب اسلامی، تمام توان و ظرفیت کشور را برای تحقق این اهداف بلند به کار خواهیم بست. ما در دولت مجدداً با جنابعالی عهد می‌بندیم که در مسیر تبدیل این تاب‌آوری تاریخی به توسعه‌ای پایدار، اقتصادی مولد و رفاه شایسته برای مردم، شانه به شانه شما و در کنار ملت بزرگ ایران بایستیم. اگر وفاق ملی و هم‌افزایی دولت با هوشمندی جنابعالی و تدابیر کم‌نظیر رهبری مقتدر و حکیم انقلاب، ایران را در برابر سخت‌ترین طوفان‌ها سرپا نگاه داشت، همین پیوند استوار می‌تواند فردای روشن و باشکوه این سرزمین را بسازد.

با احترام و تعهد به ادامه این راه،

محمدرضا عارف

معاون اول رئیس‌جمهور